9 EYLÜL İZMİR’İN KURTULUŞU


9 EYLÜL İZMİR’İN KURTULUŞU

İzmir’in kurtuluşunda neler yaşandı?

İzmir’in, 15 Mayıs 1919 yılında Yunan güçleri tarafından işgal edilmesi, Anadolu’da Milli Mücadele’nin başlamasında önemli bir aşama olarak kabul edilir. O tarihe kadar Anadolu’da işgallere karşı dağınık olan düşünce ve örgütlenme biçimleri mevcuttu. İzmir’in işgali Anadolu insanın direniş ve karşı koyuş düşüncesini körüklemiş, İstanbul’da başlayan işgali protesto mitingleri Damat Ferit hükümetinin düşmesine sebep olmuş; örgütlenme ve protesto mitingleri Anadolu’nun en ücra köşelerine kadar yayılmıştı.
Artık İzmir Anadolu harekâtı için temel sembollerden biri haline gelmişti.
“Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir!”
Birinci İnönü, İkinci İnönü, Aslıhanlar -Dumlupınar ve Sakarya Meydan Muharebeleri milli mücadelenin kazanılmasında önemli adımlar atılmıştı. Türk ordusu tarafından 26 Ağustos 1922’de başlatılan Büyük Taarruz, Kurtuluş Savaşı’nın son safhası idi. Kesin sonuç beş gün içinde elde edildi; 30 Ağustos’ta Başkomutan Mustafa Kemal Paşa ordulara bir bildiri yayımlayarak “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!” tarihi emrini verdi.
Sonraki günlerde Gazi Paşa, askerleri bir daha durduramadığını ise 15 Eylül günü İleri gazetesi yazarı Celâl Nuri Bey’e şu sözlerle anlatır: “Askere istirahat emrediyorum. Asker dinlemiyor, “İzmir’de istirahat ederiz” karşılığını veriyorlardı!”. Yüzbaşı Zeki Doğan bey o anları şöyle anlatır: “İzmir ve deniz! Askerler, böyle bağırmaktan kendilerini alamıyorlardı. Düşmanın katliama başladığı düşüncesiyle İzmir’e biran önce girmek istiyorduk.” 5. Süvari Kolordu Komutanı Fahrettin (Altay) Paşa şunları anlatır: “Bu yavrucakların (şehit askerlerimizin) mübarek cesetleri önümüzde birer ok gibi, başları İzmir’e doğru yatıyor ve sanki bize durmayın, ilerleyin diyordu.”

İzmir’in Kurtuluşu için koşan kahramanlar Vatan ve Namus için şehit oldular
İkinci Tümen’in öncülüğünü yapmakla görevlendirilen Dördüncü Alay Komutan Yardımcısı Yüzbaşı Şerafeddin Bey’in komutasında yaya olarak en önde giden erlere, Bornova’dan Halkapınar’a ilerleyişi sırasında Halkapınar Köprüsü yakınlarında Tuzakoğlu fabrikası önünde, 50 kişilik Yunan askeri pusu kurar ve askerlerimizin üzerine ateş açar. Bu olayda 4 askerimiz şehit olur ve İzmir’in simge şehitleri Halkapınar’da yapılan şehitliğe defnedilir. Buradaki anıtta şu satırlar yazılıdır: VATAN ve NAMUS!

İzmir’i ilk gören ve giren Fahrettin Altay Paşa’nın 5. Süvari Kolordusu’na bağlı atlı birlikleriydi. Altay Paşa İzmir’e girişi ise şöyle anlatır: “Öncü alayı İzmir rıhtımından geçerken, parke taşlarının çıkardığı nal sesleri Akdeniz’in bu taşlara çarparak çıkardığı hafif dalga seslerine karışıyor, bir zafer marşı gibi nağmeleniyordu”. Nal sesleri şehri inletirken, birliklerin en büyük arzusu da Yunan karargâhlarına girerek ilk olarak Türk bayrağını dikmekti.

Yüzbaşı Şerafettin Bey komutasında Teğmen Ali Rıza Akıncı ve Teğmen Hamdi Yurteri Hükümet Konağı balkonuna çıkarak Türk bayrağını dikme şerefine ulaştılar. Göğsünden aldığı kurşunlarla yaralı halde bayrak değiştiren Yüzbaşı Şerafettin Bey, o dakikaları, ”Yaraları kim düşünür, ölsem ne gam. İzmir’i kurtarmıştık ya. Bu şerefin öncüleri biz olmuştuk” diye anlatır. Kendisine Atatürk tarafından ‘İzmir’ soyismi verilmiştir. Hükümet Konağı’na bayrak asanlardan Teğmen Ali Riza Akıncı ise birliğinde izinli olmasına rağmen, İzmir’e girmek için hasta yatağından kalkıp gelen askerlerin bulunduğunu belirterek, o askerin kendisine “Efendim, ben yıllarca bu düğünü bekledim. Bu şerefli günü görmekte benim hakkım yok mu?” diye cevap aldığını aktarır.

Müjdeli haberi ise TBMM’ye şöyle duyurur: “Kıtalarımız, İzmir doğu sırtlarında düşmanın son mukavemetini kırdıktan sonra bugün 9 Eylül 22’de mağlup düşmanla beraber İzmir’imize muzafferen girdi.”

“Bütün cihan işitsin ki efendiler, artık İzmir hiçbir kirli ayağın üzerine basamayacağı kutsal bir topraktır!”
Mustafa Kemal Atatürk

Hasan Tahsin’in attığı ilk kurşunla başlayan mücadele 9 Eylül’de İzmir’in dağlarında çiçekler açtırdı.
9 Eylül, İzmir’in kurtuluşunun 97. yılı kutlu olsun!

Saygılarımızla,
DEFMED Yönetim Kurulu
D.E.Ü. Denizcilik Fakültesi Mezunları Derneği